آیین نامه ایمنی جوشكاری و برشكاری گرم

هدف و دامنه شمول:

هدف از تدوین این آئین نامه ایمن سازی محیط كار و محافظت از نیروی انسانی و منـابع مادی و پیشگیری از حوادث و بیماریهای ناشی از كار در كلیه كارگاههائی كـه عملیـات جوشكاری و برشكاری گرم و فرایندهای مرتبط با آن انجام می گیرد ،می باشد . مقررات این آئین نامه به استناد ماده 85 قانون كار جمهوری اسلامی ایران تدوین گردیـده است.

فصل اول – تعاریف

 جوشكاری فلزات :

عملیاتی است كه بوسیله عواملی مانند حرارت ، فشار و جریان الكتریسیته سبب ایجاد پیوستگی در فلز و یا فلزات مورد اتصال می گردد .

قوس الكتریكی : با نزدیك كردن دو قطب مثبت و منفی جریان برق ، در لحظه كوتاهی قبل از برخورد ، جرقه ای بوجود می آید كه شعله حاصل از آن جرقه كوتاه را قوس الكتریكی می نامند .

جوشكاری با قوس الكتریكی : جوشكاری است كه باكمك گرمای ناشی از قوس الكتریكی باعث ذوب و درهم پیوستن و آمیخته شدن قطعات فلزی می گردد .

جوشكاری مقاومتی : جوشكاری با فشار است كه در آن گرمای لازم برای جوشكاری ، توسط مقاومت ناشی از عبور جریان الكتریكی از منطقه جوش بین دو فلز تأمین می گردد .

جوشكاری گازی : جوشكاری است كه در آن منبع حرارتی لازم جهت ذوب فلز ( فلز پایه یا مفتول پر كننده ) از گرمای ناشی از سوختن یك گاز در مجاورت گاز اكسیژن ، تأمین می گردد.

برشكاری گرم: این نوع برشكاری بر اساس بالا بردن دمای فلز تا حد مذاب با ایجاد شعله بوده و سپس توسط فشار گاز اكسیژن ماده مذاب را از محل خود خارج نموده تا ایجاد شیار برش صورت پذیرد

فصل دوم – مقررات عمومی

 ماده 1 : كلیه عملیات جوشكاری و برشكاری باید توسط افراد ماهر صورت پذیرد.

ماده 2 : كلیه دستگاه ها و تجهیزاتی كه برای جوشكاری و برشكاری بكار برده می شـوند، بایـد بـه طور مرتب و بر اساس دستورالعمل های كارخانه سازنده مورد بازدید ، آزمایش و دقت سنجی قـرار گرفته و در صورت وجود نقص و یا فرسودگی، تعمیر و یا از فرآیند كار خارج گردند .

ماده 3 : وضعیت ایستائی دستگاه ها و تجهیزات جوشكاری و برشكاری بایستی به گونه ای باشد كـه از هر گونه حركت اتفاقی جلوگیری به عمل آید.

ماده 4: مجوز كتبی انجام عملیات جوشكاری و برشكاری باید توسط كارفرما یا نماینده وی صادر گردد .

ماده 5 :مجوز انجام عملیات جوشكاری و برشـكاری بایـد حـداقل نـوع فراینـد،مخاطرات شـغلی، اقدامات كنترلی و مدت زمان انجام كار را در برگیرد.

ماده 6 : كلیه دستگاه ها و تجهیزات جوشكاری و برشكاری بایدبطور كاملاً ایمن نصب وبهره برداری گردد.

ماده 7 :كلیه دستگاه ها و تجهیزات جوشكاری و برشكاری باید در مكانی نگهداری و انبار شوند كه از صدمات فیزیكی و شیمیایی محافظت گردد.

ماده 8 : روش انجام عملیات جوشكاری و برشكاری باید بـه گونـه ای باشـد كـه عـلاوه بـر فـرد جوشكار یا برشكار،خطری برای سایر كارگران و یا افراد متفرقه در بر نداشته باشد.

ماده9 : دیوارها و سطوح جانبی محل جوشكاری باید به گونه ای باشد كه بیشترین جذب تشعشعات مـضر را داشته باشد.

ماده10 : نصب پاراوان های غیر قابل اشتعال و متناسب بـا نـوع كـار در محـل هـای جوشـكاری و برشكاری برای حفاظت كارگران و افراد متفرقه الزامی است.

مـاده 11 : فیلتـر و پوشـش بیرونـی در محـافظ هـای دسـتی ، عینكهـای جوشـكاری و كـلاه بـا شیلد(سپر)جوشكاری ، باید در مقابل پاشش مواد جوشكاری ، سایش و خرد شدن موضـعی ، مقـاوم بوده و از جنس شیشه یا پلاستیك شفاف نسوز باشد.

ماده12 : كلاه ایمنی جوشكار یا برشكار باید مجهز به سپر جوشكاری باشد بگونه ای كـه در هنگـام بالا زدن فیلتر جوشكاری چشم ها و صورت كارگران را در برابر پرتاب ذرات سرباره محافظت نماید.

ماده 13 : شماره تیرگی فیلترهای مورد استفاده در انواع عملیات جوشكاری و برشكاری باید متناسب با نوع عملیات و استاندارد باشد.

ماده 14 : عینك ها و ماسك های جوشكاری ( محافظ های دستی ) باید به خوبی نگهـداری شـده و همواره تمیز و بدون عیب باشد . ماده 15 : در هنگام جوشكاری یا برشكاری كه احتمال ریزش جرقه ، سرباره یا مواد مذاب از بالا بـر روی بدن وجود دارد، استفاده از پوشش های نسوز الزامی است.

ماده 16 : اقدامات كنترلی باید به نحوی انجام گیرد تـا از انتـشار آلاینـده هـای ناشـی از عملیـات جوشكاری به سایر قسمتهای كارگاه جلوگیری به عمل آید.

ماده 17 : انجام كلیه عملیات چربی زدایی یا تمیز كاری با هیدروكربن های كلـردار در كارگاههـای جوشكاری ، برشكاری و فرآیند های مرتبط ممنوع است.

ماده 18 :اگر قطعه كاری با استفاده از حلال هـا چربـی زدایـی شـده باشـد ،بایـد پـیش از شـروع جوشكاری آن را كاملاً از باقیمانده حلال پاك و خشك نمود.

ماده 19 : جوشكاری و برشكاری در مكان هایی كه مواد یا گازهای قابل اشتعال یا انفجار وجود دارد، ممنوع است.

ماده 20 : كلیه قسمت هایی كه در اثر جوشكاری یا برشكاری احتمال وقوع آتش سـوزی در آن هـا وجود دارد بایستی از مصالح نسوز ساخته شده و یا با استفاده از روش های مناسب از ایجـاد حریـق جلوگیری به عمل آید.

ماده 21 : هرگونه درز یا شكاف ، حفره و پنجـــره های باز و یا شكستـــه در كف و دیواره هـای محل جوشكاری یا برشكاری باید بطور مناسب پوشیده یا بسته گردند تا خطر ریزش یا پاشش ذرات ناشی از جوشكاری و برشكاری به طبقات زیرین و یا واحدهای مجاور از بین برود.

ماده22 : قبل از شروع عملیات جوشكاری و برشكاری در فضاهای بـسته و محـدود بایـد از تهویـه مناسب محیط كار اطمینان حاصل نمود .

ماده 23 : در هنگام جوشكاری و برشكاری كه تأمین سیستم تهویه مناسب امكانپذیر نمی باشد، استفاده از تجهیزات مستقل تنفسی الزامی است.

ماده 24 : سیلندرهای گاز و دستگاه های جوشكاری و برشكاری بایستی همواره خـارج از فـضاهای بسته و محدود مستقر گردد .

ماده 25 : لوله های مورد استفاده برای تهویه گازهای خروجی ناشی از جوشـكاری و برشـكاری در فضاهای بسته و محدود باید از مواد غیر قابل اشتعال ساخته شده باشد.

ماده 26 : جوشكاری و برشكاری مخازن سربسته و یا حاوی مواد قابل اشتعال و انفجار ممنوع است.

ماده27 : جوشكاری و برشكاری مخازنی كه قبلاً حاوی مـواد قابـل اشـتعال و انفجـار بـوده و یـا محتویات قبلی آن مشخص نمی باشد، بدون رعایت اصول ایمنی و استانداردهای مربوطه ممنوع است.

ماده 28 : كلیه دستگاه ها و تجهیزات جوشكاری و برشكاری باید دارای لوح مشخصات فنی باشد .

ماده29 :درپایان هر شیفت كاری عملیات جوشكاری و برشكاری ، بایداطراف محل كار بازرسـی و فقط پس از اطمینان از عدم وجود جرقه ،شعله و یا سرباره داغ محل كاررا ترك نمود.

فصل سوم –جوشكاری و برشكاری با گاز

ماده 30 : تماس روغن ، گریس و مــواد قابــل اشتــعال و انفجار با كلیه دستگاه هـا و تجهیـزات جوشكاری و برشكاری گازی ممنوع می باشد .

ماده 31 : استفاده از گاز اكسیژن به عنوان جایگزین هوای فشرده ممنوع است.

ماده 32 : استفاده از شعله جهت انجام آزمایش نشتی گازهادر سیلندرها و متعلقات آن ممنوع است.

ماده33 : برای روشن نمودن مشعل جوشكاری و برشكاری باید از فندك مخصوص آن استفاده نمود.

ماده 34 : در پایان كارومواقعی كه عملیات جوشكاری و برشكاری انجام نمی گیرد باید دستگاه هـا از منابع اصلی برق یا گاز جدا گردد.

ماده 35 : كلیه محل های اتصال از سیلندر گاز تا مشعل را باید قبل از روشن نمودن مشعل به روش های ایمن و توسط كارگران ماهر مورد آزمایش نشتی قرار داد .

ماده 36 : شیلنگ و اتصالات رابط باید استاندارد بوده و فاقد نشتی،پوسیدگی و یـا هـر نـوع نقـص دیگری باشد .

ماده 37 : اتصالات و مهره های اتصال باید قبل از استفاده مورد بررسی قـرار گیرنـد و در صـورت وجود هر گونه عیب یا نشتی، تعویض گردند .

ماده 38 : پر كردن سیلندرهای اكسیژن و انواع گازها باید توسط مراكز مجاز ومعتبر صورت پذیرد.

ماده 39 :سیلندرهای اكسیژن و انواع گازها باید بصورت ادواری و بر اساس آئین نامه های حفـاظتی و استانداردهای ملی توسط كارفرما مورد بازدید و آزمایش قرار گیرد.

ماده 40 : كارخانجات و تولیدكنندگان سیلندرهای گاز و همچنین صنایع سیلندر پركنـی مكلـف بـه درج نام شیمیایی و نام تجاری گاز بر روی بدنه سیلنــــدر می باشند، و استفاده از سیلندرهای گـاز كه نام شیمیائی و نام تجاری محتویات آن بر روی سیلندر درج نشده باشد، ممنوع است.

ماده 41 : استفاده از سیلندرهای گاز و مولدهای گاز استیلن كه دارای آسیب دیدگی یا خوردگی بوده و یا در معرض آتش سوزی قرار داشتهاند، ممنوع است.

ماده 42 : سیلندرهای گاز نباید در معرض صدمات فیزیكی، شیمیایی و تابش مستقیم نور خورشید و شرایط نامساعد جوی قرار گیرند.

ماده 43: سیلندرهای گاز باید بطور قائم و مطمئن در جای خود محكم گردند تا از افتـادن احتمـالی آنها جلوگیری شود .

ماده44 : سیلندرهای گاز باید دور از مواد قابل اشتعال و انفجار نگهداری و استفاده گردد.

ماده45 : نگهداری سیلندر اكسیژن در مكان تولید گاز استیلن ممنوع می باشد

ماده46 : استفاده از اتصالات غیر استاندارد، تبدیل ها، وسایل غیر ایمن و تنگ ها اكیداً ممنوع است.

ماده 47 : جابجایی سیلندرهای گاز با اهرم كردن شیر یا سرپوش حفاظتی آن ممنوع می باشد.

ماده 48 : سیلندر گاز پر یا خالی نباید بعنوان غلطك یا تكیه گاه استفاده گردد .

ماده49 : سرپوش حفاظتی سیلندرهای گاز باید در جای خود به طـور محكـم قـرار گیـرد مگـر در مواردی كه سیلندر گاز در حـــال استفاده می باشد.

ماده 50 : به منظور جلوگیری از بروز صدمات فیزیكی در هنگام جابجائی انواع سـیلندر هـای گـاز ، استفاده از یك محفظه مناسب و ایمن الزامی است.

ماده51 : هنگامی كه لازم است سیلندرها به همراه رگلاتورهای متصل به آن جابجا شوند، باید پس از بستن شیر و قراردادن بر روی وسیله ایمن نسبت به جابجایی آنها اقدام نمود.

ماده52 : استفاده از سیلندر گاز بدون رگلاتور استاندارد ممنوع است.

ماده 53 : گرم كردن كپسول و شیر گاز مخزن استیلن توسط شعله ممنوع است و در صـورت نیـاز، این كار بایستی توسط آب گرم صورت گیرد.

ماده54 : رنگ شیلنگ ها باید مطابق با استاندارد شماره 3792 و رنگ بدنـه سـیلندرهای گـاز بایـد براساس استاندارد شماره 712 موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران باشد.

ماده 55 : بهره برداری از سیلندرهای گاز فقط به صورت ایستاده مجاز است و به هیچ عنوان نباید در حالت افقی یا وارونه از گاز داخل آن برای عملیات جوشكاری و برشكاری استفاده نمود.

ماده 56 : قرار دادن اشیاء بر روی انواع سیلندرهای گاز ممنوع است.

ماده 57 : قبل از جدا كردن رگلاتور از سیلندر گاز، باید شیر سیلندر گاز به طور كامل بسته شود.

ماده 58 : سیلندرهای گاز باید دور از عملیات جوشكاری و برشكاری قرار گیرند تا شـعله، سـرباره داغ و جرقه به آن ها نرسد، در غیر این صورت می بایست از موانع ضد آتش استفاده نمود .

ماده 59 : استفاده از سیلندرهای گاز به عنوان بخشی از مدار الكتریكی جوشكاری قوس الكتریكی ممنوع است.

ماده 60 : در مكان هایی كه گاز از طریق سیستم لوله كشی تأمین می گــــردد ، جنس لولـه هـا و كلیه تجهیزات مرتبط باید متناسب با نــــوع گاز و ایمن باشد،استفاده از رنگ ها و علائـم هـشدار دهنده برای مشخص شدن نوع گازلوله كشی ها الزامی است.

 ماده 61 : سیلندر های گاز پر و خالی و همچنین سیلندر انواع گازها باید جدا از یكدیگر و در محـل ایمن نگهداری شوند.

ماده 62 : محل نگهداری و ذخیره سازی سیلندرهای گاز می بایست ضد آتـش و مجهـز بـه سیـستم تهویه ایمن باشد.

ماده63 : استفاده از اتصالات مسی در عملیات جوشكاری و برشكاری با گاز استیلن ممنوع است.

ماده64 : هر یك از لوله هایی كه گاز را از مولد یا سیلندر بـه مشعل های جوشـكاری و برشـكاری انتقال می دهد باید مجهز به شیر یك طرفه فشاری باشد.

 فصل چهارم – عملیات جوشكاری و برشكاری با برق

ماده 65 : در مكان های مرطوب كه عملیات جوشكاری و برشكاری با قوس الكتریكـی انجـام مـی گیرد، استفاده از دستكش ، لباس و كفش عایق الكتریسیته و دیگر وسایل حفاظت فردی متناسـب بـا نوع كار الزامی می باشد.

ماده 66 : در موقعیت هایی كه احتمال تماس بدن جوشكار با هادی های برق دار وجـود دارد، بایـد اجزای هادی عایق بندی گردد. ماده 67 : در فرآیندهایی نظیر جوشكاری و برشكاری قوس پلاسما كه از ولتاژ های بالا استفاده مـی شود، استفاده از عایق بندی مناسب و همچنین نصب علائم و تابلوهای هشدار دهنده و آموزش افـراد الزامی می باشد.

ماده 68 : كلیه تجهیزات جوشكاری و برشكاری قوس الكتریكی و مقاومتی ثابت یا سیار و همچنـین قطعات كار باید متصل به سیستم اتصال به زمین مؤثر باشد.

ماده 69 : كلیه قسمت های برق دار دستگاههای جوشكاری و برشكاری قوس الكتریكی و مقاومتی و تابلوهای برق آنها باید به منظور جلوگیری از تماس تصادفی، محافظت گردد.

 ماده 70 : مقدار جریان مورد استفاده در دستگاههای جوشكاری و برشكاری قـوس الكتریكـی بایـد متناسب با نوع كار انتخاب گردد.

ماده 71 : كابلهای جوشكاری و برشكاری قوس الكتریكی باید از نوع انعطاف پذیر و متناسب با نـوع كار باشد.

ماده 72 : قبل از آغاز جوشكاری و برشكاری باید از ایمن بودن كلیه اتصالات و تجهیزات اطمینـان حاصل نمود.

 ماده73 : استفاده از هر نوع هادی به جز كابل جوشكاری برای تكمیل مدار جوشكاری ممنوع است.

ماده 74 : در مكانهایی كه تعدادی دستگاه جوش یا برش قوس الكتریكی در كنار هم مورد اسـتفاده قرار می گیرند، بایستی تمهیدات لازم برای پیشگیری از خطرات برق گرفتگی و آتش سوزی مـد نظـر قرار گیرد.

ماده 75 : در هنگام جوشكاری و برشكاری باید از نشت روغن ، سوخت و آب سیستم خنك كننـده موتورهای جوشكاری و برشكاری و همچنین انتشار گازهای حفاظت كننده قوس جـوش جلـوگیری بعمل آید.

ماده 76 : قبل از جابجایی دستگاههای جوشكاری و برشكاری قوس الكتریكی باید نـسبت بـه قطـع كردن منبع برق آنها اقدام نمود . ماده 77 : جایگاه های كار فلزی در هنگام عملیات جوشكاری و برشـكاری قـوس الكتریكـی، مـی بایست نسبت به زمین عایق گردیده و یا به سیستم اتصال به زمین مؤثر، مجهز گردند.

ماده 78:گیره های الكترود باید مجهز به صفحات یا سپرهای حفاظتی باشد تـا دسـت كـارگر را در مقابل حرارت حاصله از قوس الكتریكی حفظ نماید.

ماده79 : هنگام تعویض الكترودهای جوشكاری رعایت اصول ایمنی الزامی است.

ماده80 : پیچاندن كابل جوشكاری به دور اعضاء بدن ممنوع است.

ماده 81 : برای انجام عملیات جوشكاری یا برشكاری در ارتفاع، رعایـت اصـول ایمنـی بـه منظـور جلوگیری از برق گرفتگی و همچنین سقوط افراد و اشیاء الزامی است.

ماده 82 : تجهیرات جوشكاری و برشكاری كه در فضای باز مورد استفاده قرار مـی گیرنـد، بایـد از شرایط نامساعد جوی به طور ایمن محافظت گردند .

ماده 83 : كلیه تجهیزات جوشكاری مقاومتی باید به نحـوی باشـند كـه از عملكـرد تـصادفی آنهـا جلوگیری گردد .

ماده84 : نصب تجهیزات ایمنی برای جلوگیری از آسیب دیدن اعضاء بدن كه در داخل منطقه عمـل جوشكاری قرار دارند الزامی است.

ماده 85 : دستگیره ها و سوئیچ ها باید در فاصله ای ایمن تعبیه شوند تا امكان آسیب دیدن دستها در منطقه عملیات جوشكاری مقاومتی وجود نداشته باشد .

ماده 86 :كلیه تجهیزات جوشكاری مقاومتی كه به شكل معلق(آویزان) و یا اشكال مشابه استفاده می شوند باید به سیستم های نگهدارنده مناسب تجهیز گردد.

ماده 87 : كلیه دستگاههای جوشكاری مقاومتی باید مجهز به یك یا چند كلید توقـف اضـطراری در مكان های مناسب و قابل دسترس باشد.

ماده 88 : تمام نقاط قابل دسترس قسمتهای برق دار دستگاههای جوش مقاومتی باید به حفاظ هـای مناسب تجهیز گردد.

ماده 89:كارفرما مكلف است ضمن تعیین محدوده فعالیت كارگران مشمول این آئـین نامـه و ایجـاد شرایط ایمن ، بر استفاده صحیح ایشان از ابزار آلات ، دستگاه ها و تجهیزات مربوطه نظارتهـای لازم را بعمل آورد.

ماده 90:كلیه وارد كنندگان ،تولیدكنندگان،فروشندگان ، عرضه كنندگان و بهـره بـرداری كننـدگان از ابزار آلات ، دستگاهها وتجهیزات جوشكاری و برشكاری گرم مكلف به رعایـت اسـتاندارد تولیـد و موارد ایمنی و حفاظتی در دستگاههای مربوطه باشند.

ماده 91 :مسئولیت رعایت مقررات این آئین نامه بر عهده كارفرمای كارگاه بوده و در صورت وقـوع هرگونه حادثه به دلیل عدم توجه كارفرما به الزامات قانونی مكلف به جبران كلیه خسارات وارده بـه زیان دیدگان می باشد

 

این آئین نامه مشتمل بر 91 ماده به استناد مواد 85 و 91 قانون كار جمهوری اسلامی ایران در جلسه مورخ 16/5/1387 شورایعالی حفاظت فنی تهیه و در تاریخ24/11/1387 به تصویب وزیر كار و امور اجتماعی رسیده است.آئین نامه مذكور جایگزین مواد 30 الی 49 آئین نامه و مقررات حفاظت در ریخته گری ، آهنگری و جوشكاری كه در تـاریخ 20/8/1347 توسـط شورایعالی حفاظت فنی تهیه گردیده ، می باشد.

در صورت داشتن هرگونه سوال یا نیاز به کمک ، با ما تماس بگیرید.
کارخانه
کیلومتر 35 جاده تبریز - آذرشهر شهرک صنعتی سلیمی | صندوق پستی: 154 - 53751
61 91 3432 (041)
60 91 3432 (041) (نمابر)
info [at] mehrsteel.com
فروش داخلی، فروش خارجی و فروش شرکتی
کیلومتر 35 جاده تبریز - آذرشهر شهرک صنعتی سلیمی | صندوق پستی: 154 - 53751
25 91 3432 (041)
85 95 3432 (041)
60 12 3432 (041)
83 95 3432 (041) (نمابر)